صفحه نخست » مقالات » فیوزها از نظر ولتاژ شبکه
Article-Img7

فیوزها از نظر ولتاژ شبکه

این فیوزها یکی از دسته های فیوز ها می باشد که بر اساس ولتاژ شبکه می باشد که خود به دو دسته فشار قوی و فشار ضعیف تقسیم شده است.

فیوزهای فشار ضعیف: یکی از دسته های فیوزها از نظر ولتاژ شبکه می باشد که در شبکه ­های کمتر 1000 ولت متناوب و 1500 ولت DC استفاده می­شوند. این فیوزها به دو نوع فیوزهای NH ( یا R.C ) و فیوزهای LS تقسیم می­شوند. فیوزهای NH دارای قدرت قطع کنندگی زیاد بوده و می­توانند جریان­های اتصال کوتاه را تا 2000 کیلو آمپر با اطمینان کامل قطع کنند، این فیوزها برای جریان نامی 1250 و ولتاژ نامی 660  ولت ساخته می­شوند. از فیوزهای NH برای حفاظت سیم­ها و کابل­ها در توزیع برق با قدرت زیاد و حفاظت موتورها استفاده می­شوند. فیوزهای LS  که به فیوز فشنگی معروف­اند برای فشار ضعیف استفاده می­گرددند و قدرت قطع آن­ها کمتر از فیوزهای NH است.

  • فیوزهای فشار قوی: این فیوز ها یکی از فیوزها از نظر ولتاژ شبکه می باشد که از این فیوزها در شبکه هایی با ولتاژ بیشتر از 1000 ولت استفاده می­شوند و شامل دو نوع فیوزهای کات اوت (CUT OUT) و فیوزهای قدرت HH هستند. از فیوزهای کات اوت برای حفاظت فیدرهای توزیع استفاده می­شود. همچنین از فیوزهای کات اوت می­توان در مواقع تعمیر و نگهداری به عنوان سکسیونر استفاده کرد. جریان نامی فیوزهای کات اوت از 6 تا 200 آمپر و ظرفیت قطع آن­ها از 2 کیلو آمپر تا 20 کیلو آمپر در ولتاژ پایین است. فیوزهای قدرت HH، فیوزهای فشار قوی با قدرت قطع کنندگی زیاد بوده و با ولتاژهای 2٫4 تا 138 کیلو ولت و جریان مداوم 5 تا 400 آمپر ساخته می­شوند.

کلید  فیوز

از کلید فیوزهایی که به صورت چاقویی هستند به خاطر مزایایی چون سادگی ساختمان، امکان نصب راحت تر و تعمیرات سریع تر، ارزان قیمت تر بودن در مقایسه با کلید قدرت مشابه، قابلیت دیده شدن کنتاکت­ها و کاربری آسان بیشتر از کلید­های اتوماتیک در تاسیسات، تابلوهای فشار ضعیف و شبکه­های شعاعی استفاده می­شوند. در شکل زیر چند نمونه کلید – فیوز نشان داده شده است.

لازم به ذکر است در کنار مزایایی که کلید – فیوز های داری معایبی همچون این که:

  • نمی­توانند حفاظت موضعی را در شبکه­های مرکب به طور کامل و بدئن خطا انجام دهند.
  • در صورت بروز عیب در یکی از فازها قابلیت قطع  هم­زمان سه فاز را ندارند.
  • قابلیت استفاده در سیستم های الکتریکی به هم پیوسته و یا کنترل از راه دور را ندارند.

نحوه­ی فیوز­بندی مدارات

برای این که یک سیستم حفاظتی در برابر خطرات و خطاهای احتمالی پیش آمده در مدار کارش را به موقع و سریع و به نحو احسن انجام داده قبل از این که به مدار آسیبی وارد شود باید با محاسبات دقیق، فیوزها را انتخاب نمود تا ضریب اطمینان حفاظتی مدار افزایش یابد. به همین منظور در فیوز بندی مدار الکتریکی مقدار جریان نامب فیوزها را باید متناسب با جریان مصرف کننده انتخاب کرده و فیوز را در نقطه­ای مناسب مدار نصب نمود تا هم خط و هم مصرف کننده را در برابر اتصال کوتاه و جریان اضافی محافظت نماید. رعایت نکات زیر ما را در این امر مهم یاری خواهد کرد.

  • در صورت انتخاب فیوز از جداول استاندارد انتخاب فیوز، سیم­ها هم­ زمان در برابر اضافه بار و همچنین اتصال کوتاه محافظت می­شوند. در صورتی که بخواهیم از فیوز فقط برای حفاظت سیم در برابر اتصال کوتاه استفاده کنیم می­توانیم فیوزی با جریان نامی تا سه شماره بالاتر را نیز انتخاب کنیم.
  • در انشعابات در صورت کوچم شدن سطح مقطع سیم­ها، باید در محل انشعاب سیم با مقطع جدید را نیز در مقابل اضافه بار و اتصال کوتاه حفاظت نمود. مانند شکل زیر و چنانچه طول سیم از دو متر کمتر باشد و در اطراف آن مواد قابل اشتعال مانند چوب وجود نداشته باشد می­توان از حفاظت آن در برابر اضافه بار صرف نظر کرد.
  • در صورتی که دو سیم با یکدیگر به طور موازی در مدار قرار گیرند مطابق شکل زیر باید هر کدام جداگانه حفاظت شوند.
  • سیم­های مدار فرمان و سیم­هایی که مطمئن هستیم جریان اضافی نخواهند داشت مانند سیم­های روشنایی، احتیاج به حفاظت در برابر اضافه بار ندارند.
  • معمولا در محل­های مسکونی برای حفاظت سیم­های روشنایی از فیوز 10 آمپر و برای سیم پریزهای تک فاز از فیوز 16 آمپر استفاده می­شود.
  • در کارگاه­های صنعتی، سیم­های روشنایی را با فیوز 25 آمپر را می­توان حفاظت نمود.
  • در سیم کشی داخل کانال­ها که سیم­ها و کابل­ها به صرت گروهی کنار هم قرار می­گیرند، جریان مجاز آن­ها نسبت به حالت عادی کاهش پیدا می­کند. طبق استاندارد اگر سه کابل داخل یک کانال باشند، جریان مجاز آن­ها 0٫8 و اگر شش کابل داخل کانال باشند جریان مجازشان 0٫75 جریان مجاز اولیه خواهد شد.
  • هنگام نصب فیوزها خصوصا در تابلوهای توزیع، همواره باید فیوزهای اول دارای آمپراژ بیشتری نسبت به فیوزهای انتهای خط باشند تا در صورت بروز اتصال کوتاه در یک دستگاه، ابتدا مطابق شکل زیر فیوزی عمل کند که به دستگاه نزدیک تر است.
  • اگر فیوز در ابتدای خط قرار گیرد هم مصرف کننده و هم خط را در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار محافظت می­کند. ولی اگر فیوز در انتهای خط و نزدیک مصرف کننده قرار گیرد، فقط مصرف کننده را در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار محافظت می­کند همانطور که در شکل زیر نشان داده شده­است.
  • فیوزهایی که برا اساس جریان راه­اندازی موتور انتخاب می­شوند قادر نیستند موتور را در برابر اضافه بار یا افزایش تدریجی جریان محافظت کنند. بنابراین برای موتورها معمولا از بی متال یا رله حرارتی بدین منظور استفاده می­شود.
  • همیشه فیوزهای کند کار باید جلوتر از فیوزهای تند کار نصب شوند. زیرا د صورت بروز عیب در دستگاه، باید ابتدا فیوزی عمل کند که به دستگاه نزدیک­تر است مطابق شکل زیر
  • در موتورهای آسنکرون رتور قفسی که مستقیما به شبکه وصل می­شوند مانند شکل زیر از فیوز کند کار با جریان نامی به اندازه 1٫5 تا 2٫5 برابر جریان نامی موتور استفاده می­شود.
  • در موتورهای آسنکرون رتور سیم پیچی شده یا موتورهای آسنکرون با راه­اندازی ستاره – مثلث مطابق شکل زیر از فیوز کند کار با جریان نامی به اندازه 1 تا 1٫5 برابر جریان نامی موتور استفاده می­شود .
  • در لحظه وصل تراسفور ماتور به شبکه به دلیل اشباع هسته، جریان زیادی از سیم پیچ اولیه آن می­گذرد که به جریان هجومی معروف است. به همین دلیل در اولیه ترانس همانطور که شکل زیر از فیوز کند کار با جریان نامی به ادازه دو برابر جریان نامی اولیه و در ثانویه از فیوز کند کار با جریان نامی به اندازه جریان نامی ثانویه استفاده می شود.
  • هنگام وصل خازن­ها به بار یا شبکه، جریان زیادی در لحظه وصل از مدار آن­ها می­گذرد. به همین دلیل می توان از فیوز کندکاری با جریانی برابر با 1٫5 برابر جریان خازن­ها استفاده نمود